Sang tên sổ đỏ cho con: nên tặng cho hay để thừa kế? Thuế và thủ tục từ 01/7/2026

Sang tên sổ đỏ cho con ngay khi bố mẹ còn sống, hay để lại theo di chúc? Đây là câu hỏi của rất nhiều gia đình đã tích lũy được nhà đất. Nhiều gia đình cũng chưa từng nói chuyện với nhau về việc tài sản sẽ được chuyển giao thế nào. Có người cho rằng còn sớm, có người ngại vì chủ đề nhạy cảm. Thực tế, chuyển giao không có kế hoạch là một trong những nguyên nhân phổ biến dẫn đến tranh chấp trong gia đình, và có thể phát sinh chi phí, thủ tục không cần thiết.

Bài này tóm tắt các hình thức chuyển giao chính và những quy định pháp luật cần biết. Đây là thông tin chung; mỗi gia đình nên có ý kiến của luật sư cho trường hợp cụ thể.

Hai con đường chính: thừa kế và tặng cho

Thừa kế

Tài sản được chuyển giao sau khi người sở hữu qua đời, theo di chúc hoặc theo pháp luật nếu không có di chúc hợp pháp.

Tặng cho khi còn sống

Người sở hữu chuyển quyền sở hữu tài sản cho con ngay khi còn sống. Với bất động sản và các tài sản phải đăng ký quyền sở hữu, việc tặng cho cần lập thành văn bản và thực hiện thủ tục đăng ký theo quy định.

Mỗi con đường có ưu điểm và rủi ro riêng. Tặng cho giúp chủ động và thấy được việc chuyển giao diễn ra, nhưng người cho mất quyền kiểm soát tài sản. Thừa kế giữ quyền kiểm soát đến cuối đời, nhưng thủ tục diễn ra khi người sở hữu không còn để giải thích ý nguyện của mình.

Thừa kế theo pháp luật: khi không có di chúc

Theo Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015, nếu không có di chúc hợp pháp, di sản được chia theo hàng thừa kế:

• Hàng thứ nhất: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết.
• Hàng thứ hai: ông bà nội ngoại, anh chị em ruột, và cháu ruột trong trường hợp người chết là ông, bà.
• Hàng thứ ba: cụ nội, cụ ngoại, bác, chú, cậu, cô, dì ruột, và một số trường hợp cháu, chắt ruột.

Những người cùng hàng được hưởng phần bằng nhau. Hàng sau chỉ được hưởng khi không còn ai ở hàng trước. Chia đều theo pháp luật nhiều khi không phản ánh mong muốn của người để lại tài sản, ví dụ muốn dành phần nhiều hơn cho người con đang trực tiếp điều hành doanh nghiệp gia đình.

Di chúc: điều kiện và giới hạn

Điều kiện để di chúc hợp pháp

Theo Điều 630 Bộ luật Dân sự 2015, người lập di chúc phải minh mẫn, sáng suốt khi lập, không bị lừa dối, đe dọa hay cưỡng ép; nội dung không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội; hình thức không trái quy định. Di chúc có công chứng hoặc chứng thực giúp hạn chế tranh chấp về tính hợp pháp sau này.

Người được hưởng dù không có tên trong di chúc

Theo Điều 644 Bộ luật Dân sự 2015, một số người vẫn được hưởng một phần di sản bằng hai phần ba suất của một người thừa kế theo pháp luật, dù di chúc không cho hưởng hoặc cho hưởng ít hơn. Nhóm này gồm con chưa thành niên, cha, mẹ, vợ, chồng, và con đã thành niên nhưng không có khả năng lao động, trừ khi họ từ chối nhận hoặc không có quyền hưởng di sản theo luật định.

Đây là điểm nhiều người lập di chúc không biết, dẫn đến di chúc không được thực hiện đúng như mong muốn.

Tài sản chung của vợ chồng

Một người chỉ có quyền định đoạt phần tài sản thuộc sở hữu của mình. Với tài sản chung của vợ chồng, mỗi người chỉ định đoạt được phần của mình trong khối tài sản chung.

Thuế khi nhận thừa kế và quà tặng từ 01/7/2026

Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 có hiệu lực từ 01/7/2026, cùng các văn bản hướng dẫn, quy định:

• Thuế suất: 10% trên phần giá trị tài sản nhận thừa kế, quà tặng vượt quá 20 triệu đồng cho mỗi lần nhận, áp dụng với cá nhân cư trú.
• Miễn thuế với bất động sản giữa người thân: theo Nghị định 253/2026/NĐ-CP, thu nhập từ nhận thừa kế, quà tặng là bất động sản được miễn thuế khi giữa vợ với chồng; cha mẹ đẻ với con đẻ; cha mẹ nuôi với con nuôi; cha mẹ chồng với con dâu, cha mẹ vợ với con rể; ông bà với cháu; anh chị em ruột với nhau.

Như vậy, việc chuyển giao bất động sản từ cha mẹ sang con thuộc diện miễn thuế thu nhập cá nhân. Với các loại tài sản khác và người nhận ngoài các quan hệ trên, cần xác định nghĩa vụ thuế cụ thể. Ngoài thuế thu nhập cá nhân, thủ tục chuyển quyền có thể phát sinh các khoản phí, lệ phí khác theo quy định.

Đừng quên phần "con người" của chuyển giao

Chuyển giao tài sản cho người chưa được chuẩn bị về kiến thức và trách nhiệm tài chính tiềm ẩn rủi ro mất tài sản. Vì vậy kế hoạch chuyển giao thường đi kèm:

• Giáo dục tài chính cho con theo độ tuổi: từ hiểu giá trị đồng tiền, tiết kiệm, đến đọc báo cáo tài chính và hiểu rủi ro đầu tư.
• Nguyên tắc chuyển giao được cả gia đình thống nhất: ai nhận gì, khi nào, với điều kiện gì.
• Lộ trình theo giai đoạn: chuyển giao từng phần, kèm quyền tham gia quản lý tăng dần.

Tóm lại

Kế hoạch chuyển giao tốt trả lời được ba câu hỏi: chuyển gì, cho ai, bằng cách nào; người nhận đã sẵn sàng chưa; và cả gia đình có hiểu, đồng thuận không. Phần pháp lý cần luật sư, phần thuế cần chuyên gia thuế, phần giáo dục và đồng thuận cần thời gian. Bắt đầu sớm luôn dễ hơn bắt đầu muộn.

Bài viết mang tính thông tin chung, cập nhật theo các văn bản pháp luật có hiệu lực tại thời điểm viết, không thay thế tư vấn pháp lý cho trường hợp cụ thể.

Nguồn tham khảo

• Bộ luật Dân sự 2015, Điều 630, 644, 651
• Luật Thuế TNCN 2025, Điều 18: thuế suất 10% phần vượt 20 triệu đồng
• Nghị định 253/2026/NĐ-CP, miễn thuế bất động sản giữa người thân
• Điều kiện di chúc hợp pháp, Điều 630