Công ty có lãi nhưng không có tiền: 5 nguyên nhân và cách xử lý

Công ty có lãi nhưng không có tiền: cuối tháng, kế toán báo công ty có lãi. Nhưng tài khoản lại không đủ trả lương, và chủ doanh nghiệp phải gọi ngân hàng xin vay ngắn hạn. Đây là tình huống rất nhiều chủ doanh nghiệp đang tăng trưởng gặp phải.

Lý do nằm ở chỗ lợi nhuận và dòng tiền là hai thứ khác nhau. Lợi nhuận ghi nhận khi phát sinh doanh thu và chi phí; dòng tiền chỉ thay đổi khi tiền thực sự vào hoặc ra khỏi tài khoản. Khoảng cách giữa hai con số này chính là nơi tiền "biến mất".

5 nguyên nhân thường gặp

1. Khách hàng trả chậm

Doanh thu đã ghi nhận, lợi nhuận đã tính, nhưng tiền vẫn nằm ở khách hàng. Doanh nghiệp càng bán được nhiều theo hình thức công nợ, khoản tiền bị "treo" càng lớn.

2. Tồn kho tăng

Tiền mua hàng, nguyên vật liệu đã chi ra, nhưng chỉ trở thành chi phí khi hàng được bán. Tồn kho tăng đồng nghĩa với tiền mặt giảm, dù báo cáo lãi lỗ không phản ánh điều đó.

3. Dùng tiền ngắn hạn để đầu tư dài hạn

Mua máy móc, sửa nhà xưởng, mở chi nhánh bằng tiền hoạt động hằng ngày. Khoản đầu tư được phân bổ vào chi phí trong nhiều năm, còn tiền thì đã ra khỏi tài khoản ngay.

4. Trả nợ gốc vay

Tiền trả nợ gốc không phải là chi phí nên không làm giảm lợi nhuận, nhưng lại lấy đi tiền mặt mỗi kỳ.

5. Tiền cá nhân và tiền công ty lẫn vào nhau

Chủ doanh nghiệp rút tiền công ty cho nhu cầu gia đình, hoặc ngược lại. Khi không tách bạch, rất khó biết công ty thực sự tạo ra bao nhiêu tiền.

4 việc nên làm ngay

1. Lập dự báo dòng tiền theo tuần cho vài tháng tới, để thấy trước thời điểm thiếu hụt thay vì phát hiện khi đã thiếu.
2. Theo dõi vòng quay tiền: số ngày thu tiền khách hàng, số ngày hàng nằm trong kho, số ngày được nợ nhà cung cấp. Rút ngắn được vòng này là có thêm tiền mà không cần vay.
3. Khớp kỳ hạn vốn với kỳ hạn tài sản: đầu tư dài hạn nên dùng nguồn vốn dài hạn.
4. Tách bạch tài chính cá nhân và công ty bằng quy chế rõ ràng về rút tiền và chi trả.

Khi nào cần người hỗ trợ

Nếu doanh nghiệp đã phải vay ngắn hạn để trả lương, hoặc chưa có ai chịu trách nhiệm quản trị dòng tiền, đó là lúc nên cân nhắc một CFO thuê ngoài: có người theo dõi dòng tiền, lập ngân sách và làm việc với ngân hàng, với chi phí chỉ bằng một nhân sự senior.